Ronald Lasecki

  Nieco zapomniany Cmentarz Ofiar Wojny 1939-1945 przy ul. Kościuszkowców w Marysinie Wawerskim. Są na nim pochowani polscy żołnierze polegli w wojnie obronnej 1939 roku w walkach o Stolicę, ofiary niemieckich masakr w Wawrze w grudniu 1939 roku oraz w Aninie w kwietniu 1942 roku, a także polscy i radzieccy artylerzyści polegli w walce o Warszawę we wrześniu 1944 roku. Cmentarz został zaprojektowany przez Józefa Tarnasa i Aleksandra Zdanowicza i otwarty 12 listopada 1939 roku. Pierwszym pochowanym był pochodzący z Wilna Kazimierz Grauzynius, który poległ 19 września 1939 roku. Ostatnie pochówki miały miejsce w 1945 roku. Betonowe krzyże na cmentarzu poddano renowacji w 1960 r. Blok skalny przed wejściem na cmentarz poświęcony pamięci żołnierzy 1 dywizji piechoty im. Tadeusza Kościuszki poległych w walkach o warszawską Pragę we wrześniu 1944 roku. Na tablicy widoczny jest „orzeł Berlinga”, inspirowany orłem z grobu Władysława Hermana z Kaplicy Królewskiej w Katedrze Płockiej. ...

  Cmentarz dla osadników niemieckich sprowadzonych w pierwszej połowie XIX wieku. Czynny był do czasów II wojny światowej, gdy Niemców wysiedlono. Nazwiska na nagrobkach to Doclaw, Kaufman, Rajncholc, Guhl, Szuster, Mank, Kebber, Blum, Mank. Na jednym ze zdjęć również mapa zabudowań wsi sporządzona z pamięci w 2005 r. przez urodzonego w Michałowie-Grabinie Friedricha Manka. 

  Cmentarz założono w 1892 r. brama pochodzi z 1925 r. Służył ludności ewangelickiej z Góry Kalwarii i okolic. Prawdopodobnie chowano tu również osiedlających się za zgodą władz pruskich od 1802 r. w okolicznych Kątach (do r. 1820 Kornstadt) Niemców, wypędzonych w lipcu 1944 r. Wówczas cmentarz został zdewastowany, a od 1961 r. gdy parafię ewangelicko-augsburską przeniesiono z Góry Kalwarii do Starej Iwicznej (gdzie ostatecznie uległa likwidacji w 1979 r.), pozostawał bez opieki. Cmentarz wpisany jest do rejestru zabytków ale wyraźnie pozostawiono go na pastwę losu. Najnowsze nagrobki jakie znalazłem pochodziły z lat 1947-1948. Ciekawostką jest grób rosyjskiego podpułkownika z napisami w cyrylicy oraz grób kobiety z tablicą zawierającą prośbę o „Zdrowaś Maryjo” - obydwa przypadki wydają się nie korespondować z profilem Kościoła ewangelicko-augsburskiego. Cmentarz nie wydaje się bynajmniej „zapomniany”; niektóre tablice nagrobne są dość wyraźne, gdzieniegdzie można też znaleźć r...